Abiapuntua Urkiolako santutegia

Gaur Durangaldean emango dugu eguna, euskal mitologiaren epizentroan. Eskualdea izaki berezi askoren bizilekua izan da, izan ere, euskal mitologiako pertsonaia guztiak Urkiolako Parke Naturalean bizi izan dira. Horregatik, parkean bertan hastea gomendatzen dizugu. Zehazki, Urkiolako santutegian. Kristautasunaren aurretik gure arbasoek ere hartzen zuten leku sakratutzat, eta santutegia eraiki zeneko data ezagutzen ez den arren, VIII-XI. mendekoa dela esaten da.

Santutegiaren parean dagoen harria deigarria da. Inguruko biztanleek meteorito bat dela diote, baina, egia esan, burdin minerala da. Kondairak dioenez, ezkongabeak harriaren inguruan bueltaka hasten badira, emaztea edo senarra lortuko dute. Santutegitik oso gertu, seinaleztatutako bide batean, 3 gurutzeen begiratokia dago, Atxarteko haitzartera iristen den benetako paradisua.

Parkeak Toki-Alai Interpretazio Zentroa du, parkearen erakusketa iraunkorrarekin eta ibilbideei, interesguneei eta informazio turistikoari buruzko informazioarekin. Esan beharra dago Urkiolako Parke Naturalean dauden mendi eta gailurren artean Anboto (1.331 m) nabarmentzen dela, Durangaldeko mendirik altuena eta esanguratsuena. Asko dira mendi honi buruz kontatzen diren kondairak. Bertan dago Mariren kobazuloa, euskaldunen jainkosaren bizilekutzat hartzen dena.

Durangaldeko ibilbide honek Durangoraino hurbiltzen zaitu, historiaz eta kulturaz betetako hiribildua gastronomiaz gozatzeko. Durango Erdi Aroko hiribildua da, 1997an Monumentu Multzo izendatu zuten hirigune historikoa duena. Beste eraikuntza eta jauregien artean, Uribarriko Santa Maria basilika, eliza, Santa Ana arkua eta Kurutziagako gurutzea nabarmentzen dira.

Arratsaldean, hurbildu zaitez Gerediagako batzar-etxera. San Salbatore eta San Klemente ermitek, Foru Zelaiek, haritzek eta errenazimentuko gurutzeek osatzen dute Gerediagako zinpeko multzoa. Durangaldea osatzen zuten 12 parrokiei buruzko erabaki politikoak Gerediagako Probintzia Auzitegian hartzen ziren eta gaur egun Europako Parlamenturik zaharrena osatzen dute. Handik oso gertu, Oiz mendiaren magalean dagoen Garai herri xarmagarri eta lasaia dago, baita Momoitio ermita eta nekropolia ere, IX. mendekoa.

Azken geldialdia Elorrio da, ondare monumental aparta duena. Elorriok balio handiko multzo historiko-artistikoa du, jauregiak, armarriak, iturriak eta hiribilduko kantoi guztiak apaintzen dituzten gurutzeak dituena. Bizkaian armarri gehien dituen udalerria da, 69 baititu. Elorrion dago Argiñetako Nekropolia, VII-IX. mendeetatik Erdi Arora arte eraikitako sarkofagoen kopuru eta kronologiagatik, Euskal Herriko hileta-monumentu garrantzitsuenetako bat da. Sarkofagoak inguruko auzoetako nekropolietan erabiltzeko eraiki ziren, baina XIX. mendean berriro elkartu ziren. Udalerrian Solatsu Telleria-Baserria ere bisita daiteke, teilak fabrikatzeari buruzko interpretazio zentroarekin.

Abiapuntua Pozalaguako kobazuloa

Gure eguneko planak Karrantzara garamatza, Enkarterriko haranik mendebaldekoenera. Pozalaguako kobazuloa bisitatuz hasiko dugu eguna.

Haitzuloa Armañongo Parke Naturalean dago. Lurpeko katedrala da, munduko estalaktita bitxi gehien dituen koba da. Formazio berezi horiek norabide guztietan hazten dira, nahieran, grabitateari desafio eginez eta mosaiko liluragarri bat osatuz. Koba kasualitatez aurkitu zen, inguruko harrobi batean leherketa batek mendian zulo bat ireki zuenean. Beste aldean lur azpiko unibertso liluragarri bat agertu zen. Bisita estalaktita, estalagmita eta isurketa artean egiten da eta kobaren alderik miresgarriena agerian uzten duen begiratoki batean amaitzen da.

Kobaren aurrean, Armañongo Parke Naturaleko Parketxea edo Interpretazio Zentroa dago. Erakusketa iraunkorrarekin eta ikuspegi ikusgarriak dituen begiratoki baten bidez ezagutu ditzakegu bertako sekretu guztiak.

Bisita amaitutakoan, haitzuloaren ondoan dagoen taberna-jatetxean indarrak berritu ahal izango dituzu, edo, bestela, bailararen erdigunera joan, eskaintza gastronomiko zabala eta askotarikoa baitu. Karrantzan BBK Karpin Fauna bisitatzeko aukera duzu, Dolomitas Museoa bisitatuz aske bizi ezin diren edo historia industrialaren zati batean murgildu ezin diren 55 animalia espezie ezberdinentzako babeslekua.

Amaitzeko, Karrantza haranetik 15 bat km-ra, Lanestosa dago, XIII. mendean sortu zenetik denbora eten dela dirudien hiribildu xarmangarria. Udalerria, Bizkaian hedadura txikiena duena, ezin hobea da kalexka harriztatuez, Erdi Aroko zubiez eta balkoi korrituetako herri-etxetzarrez osatutako hirigune historikoa zeharkatu eta barneratzeko. Herriaren inguruak mendigune handiez inguratuta daude, mendi-ibilbideez eta ikuspegi perfektuez beteta.